Pokrovsk – một thành phố nhỏ từng có khoảng 60.000 dân đã nằm trong danh sách mục tiêu ưu tiên của Nga hơn một năm qua. Thị trấn này có ý nghĩa chiến lược quan trọng. Nhiều tuyến giao thông trọng yếu đi qua Pokrovsk. Đây cũng từng là một trung tâm hậu cần lớn. Ngoài ra, Pokrovsk nằm ở vị trí sườn của hai đô thị lớn hơn ở phía Bắc khu vực là Sloviansk và Kramatorsk. Nếu Pokrovsk thất thủ, Nga có thể giải phóng lực lượng để tiếp tục mở chiến dịch tấn công vào hai thành phố này.

Lực lượng Nga dường như đang tăng cường kiểm soát Pokrovsk, khi giao tranh trong đô thị bùng nổ trên khắp thành phố ở miền Đông Ukraine. Cùng lúc, Điện Kremlin thông báo kế hoạch xem xét khôi phục các cuộc thử nghiệm vũ khí hạt nhân.

Bộ Tổng tham mưu Ukraine ngày 5/11 đã bác bỏ tuyên bố từ phía Nga rằng lực lượng Ukraine bị bao vây, khẳng định Kiev đang củng cố các tuyến phòng thủ ở hai bên sườn quanh Pokrovsk và thị trấn lân cận Myrnohrad. Theo Tổng thống Volodymyr Zelensky, riêng ở quanh Pokrovsk, Nga đang triển khai khoảng 170.000 quân. Nhà phân tích Ukraine Mykola Bielieskov thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc gia cho biết ở một số khu vực, tương quan lực lượng giữa Ukraine và Nga có thể là 1 - 10.

Trong những tuần gần đây, Nga đã gia tăng mạnh mẽ nhịp độ tấn công, ban đầu sử dụng các nhóm tấn công nhỏ cơ động, sau đó từng bước tập hợp đủ quân để mở đợt tấn công quy mô lớn hơn.

Dự án DeepState chuyên theo dõi tiền tuyến bằng dữ liệu hình ảnh nguồn mở của Ukraine thông báo hôm 4/11 rằng lực lượng Nga đã tiến sâu hơn vào Pokrovsk và vùng ngoại ô, mặc dù phần lớn khu vực vẫn được đánh dấu màu xám, tức vẫn còn giao tranh.

Binh lính Ukraine Artem Karyakin viết trên mạng xã hội X rằng quân Nga “đã có mặt ở mọi quận trong thành phố”.

Giữa bối cảnh giao tranh diễn ra hỗn loạn ở thành phố chiến lược Pokrovsk phía Đông Ukraine, các binh lính phòng thủ tại đây cho biết, máy bay không người lái là không đủ để ngăn chặn đà tiến công của Nga và Ukraine cần thêm bộ binh để ngăn chặn đối phương thâm nhập sâu hơn. Theo những người này, tình hình đang khó khăn nhưng chưa tới mức “nguy cấp không thể cứu vãn”.

Trong những chia sẻ hiếm hoi từ chiến tuyến, 3 quân nhân Ukraine đã mô tả cảnh giao tranh trong đô thị với cục diện thay đổi liên tục. Chỉ huy một đơn vị UAV của Ukraine có biệt danh Hus cho biết không hề tồn tại một “tiền tuyến rõ ràng” trong thành phố: “Một tòa nhà do chúng tôi chiếm giữ, tòa kế bên là của đối phương rồi vài giờ sau tình hình lại đảo ngược".

Cuối tuần qua, Ukraine đã triển khai lực lượng đặc nhiệm tới Pokrovsk nhằm thay đổi cục diện và ngăn chặn nguy cơ bị bao vây. Tình báo quốc phòng Ukraine đã công bố video về đơn vị đặc nhiệm Tymur đang tác chiến, cho thấy cảnh trực thăng hạ cánh dưới làn đạn, giao tranh ác liệt trong đô thị, và các đòn tấn công bằng UAV vào vị trí của Nga. Tuy nhiên, chiến dịch táo bạo này có vẻ vẫn chưa giúp Ukraine xoay chuyển tình thế.

Một số nhà quan sát đã đặt câu hỏi về quyết định của Ukraine khi tiếp tục cố thủ ở Pokrovsk, cho rằng điều này khiến binh lính đối mặt với rủi ro rất lớn trong một trận giao tranh có thể đã không còn cơ hội chiến thắng.

“Ukraine có thể đang lặp lại sai lầm đắt giá ở Pokrovsk", nhà phân tích Emil Kastehelmi thuộc tổ chức Black Bird Group có trụ sở tại Phần Lan nhận định trên mạng xã hội X.

“Đây là kịch bản đã lặp lại nhiều lần, như ở Ugledar hay Kursk khi Ukraine dự do dự trong việc rút lui có kiểm soát và hợp lý về mặt quân sự giữa bối cảnh tình hình không còn có lợi cho bên phòng thủ”, ông Emil Kastehelmi nói khi đề cập đến các khu vực mà Ukraine buộc phải rút lui sau nhiều tháng cầm cự.

Tờ Ukrainska Pravda của Ukraine trước đây từng chỉ trích bộ chỉ huy quân sự vì những sai lầm trong phòng thủ ở Pokrovsk, đồng thời đưa tin, một số lữ đoàn đã báo cáo sai về vị trí thực tế trên tiền tuyến.

Ngay cả khi không xét đến các vấn đề đó, quân đội Ukraine vẫn đang rơi vào tình thế rất bất lợi, với tình trạng thiếu nhân lực trầm trọng và các đợt tấn công bằng UAV dồn dập của Nga liên tục cắt đứt tuyến tiếp tế.

Theo các quan chức Ukraine, Nga đã tập trung lực lượng quanh Pokrovsk và trong nhiều tuần liên tiếp triển khai các nhóm binh lính gồm khoảng 3 - 5 người. Reuters dẫn lời 2 binh lính của Kiev tiết lộ, chính việc thiếu nhân lực đã tạo lỗ hổng trong hệ thống phòng thủ của Ukraine, đồng thời mở đường cho quân đội Nga xâm nhập.

Các binh lính Ukraine được phỏng vấn mô tả tình hình trên thực địa là vô cùng khó khăn. Một người lính Ukraine đang đóng quân gần Pokrovsk nói với tờ BILD của Đức rằng: “Tình hình thực sự rất tệ. Chúng tôi đã mất khoảng 80% diện tích thành phố. Chúng tôi vẫn đang chiến đấu cố giữ 20% còn lại nhưng ở đó chúng tôi cũng đang dần bị đẩy lùi. Với các binh lính ở Myrnohrad và khu vực phía Nam thì tình hình còn tồi tệ hơn. Họ gần như bị bao vây hoàn toàn”.

Moscow gần đây còn giành được lợi thế mới trên chiến trường khi triển khai bom lượn có động cơ phản lực, cho phép tấn công các mục tiêu nằm phía sau phòng tuyến. Đây là sự nâng cấp đáng kể khiến hệ thống phòng không vốn đã căng thẳng của Ukraine càng thêm quá tải.

Kiev lo ngại việc Pokrovsk thất thủ có thể mở đường cho Nga mở rộng tấn công tới Kramatorsk và Sloviansk - hai thành phố lớn nhất còn nằm dưới quyền kiểm soát của Ukraine ở Donetsk và cũng là mục tiêu lâu dài của Moscow.

Bên cạnh đó, lực lượng Ukraine còn đang bị dàn trải trên nhiều khu vực khác của chiến tuyến. Quân Nga cũng đã tiến vào Kupiansk, một thành phố có vị trí chiến lược quan trọng ở khu vực Kharkov ở phía Bắc. Moscow tuyên bố đã bao vây thành phố, nhưng Ukraine phủ nhận điều này.

Cuộc xung đột hiện nay không chỉ diễn ra trên chiến trường, nơi quân đội đối đầu trực diện mà còn lan sang nhiều mặt trận khác ở cả Ukraine và châu Âu.

Hỗ trợ tài chính của các nước NATO dành cho Ukraine gần đây đã giảm mạnh, dù cơ chế hỗ trợ mới được thông qua hồi tháng 7 vẫn đang tồn tại. Ukraine cần khoảng 16 - 18 tỷ USD mỗi năm, nhưng từ tháng 7 đến nay mới chỉ có 3 tỷ USD được chuyển vào quỹ hỗ trợ.

“Việc viện trợ quân sự sụt giảm trong tháng 7 và 8 là điều đáng chú ý. Dù NATO đã triển khai sáng kiến PURL, châu Âu vẫn giảm mức hỗ trợ quân sự tổng thể. Điều quan trọng bây giờ là xem các con số sẽ thay đổi thế nào trong mùa thu tới”, Christoph Trebesch, Giám đốc theo dõi hỗ trợ Ukraine và là Giám đốc nghiên cứu của Viện Kiel, nhận định.

Mặc dù Mỹ và NATO đã ký thỏa thuận PURL vào ngày 14/7, lượng viện trợ quân sự chuyển tới Ukraine trong suốt mùa hè lại giảm xuống. Phần lớn viện trợ trong giai đoạn này nằm trong khuôn khổ PURL, nhưng vẫn không thể đạt mức như trong những tháng trước đó.

Trong tháng 7 và tháng 8, tổng viện trợ quân sự dành cho Ukraine thấp hơn 43% so với mức trung bình trong nửa đầu năm.

Ngoài ra, tình hình xấu đi ở miền Đông diễn ra đúng lúc các kênh đối thoại ngoại giao giữa Nga và Mỹ về cuộc xung đột tại Ukraine gần như ngừng trệ.

Tuần trước, sau cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hàn Quốc, Tổng thống Trump đã phát đi tín hiệu về một cách tiếp cận “không can thiệp nhiều hơn”, đồng thời nói rằng: “Đôi khi bạn phải để họ tự chiến đấu".

Tháng trước, chính quyền Mỹ đã áp đặt các lệnh trừng phạt mạnh tay lên hai tập đoàn dầu khí lớn nhất của Nga, gây ảnh hưởng đáng kể đến doanh thu năng lượng của Moscow. Tuy nhiên, cùng thời điểm đó, Tổng thống Mỹ cũng từ chối cung cấp cho Ukraine những loại vũ khí tầm xa hơn, bao gồm cả tên lửa Tomahawk.

Tác giả: Kiều Anh (Tổng hợp) - Ảnh: Reuters